9. İkinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Eşitsizlik Sistemleri

 İkinci Dereceden Bir Bilinmeyenli Eşitsizlik Sistemleri

 

Eşitsizlik sistemi, birden fazla eşitsizliğin aynı anda sağlanması demektir. Her eşitsizliği ayrı ayrı çözüp sonuçları kesişim ($\cap$) alarak birleştirirsin. Bu konuda yeni bir teknik yok — öğrendiğin tüm yöntemler burada bir araya geliyor.

 

 1. Temel Fikir: Kesişim

 

Sistem şöyle yazılır:

 

$$\begin{cases} f(x) > 0 \\ g(x) \leq 0 \end{cases}$$

 

Bu, hem $f(x) > 0$ hem de $g(x) \leq 0$ koşulunu aynı anda sağlayan $x$ değerleri demektir.

 

$$\text{Çözüm} = A \cap B$$

 

burada $A$: birinci eşitsizliğin çözüm kümesi, $B$: ikinci eşitsizliğin çözüm kümesi.

 

 "Ve" mi, "Veya" mı? Sistem her zaman "ve" (kesişim, $\cap$) demektir. "Veya" yazılırsa bu birleşim ($\cup$) olur — sistem değil ayrı bir yapıdır.

 

 Örnek — "Veya" Durumu: $x^2 - 4 < 0$ veya $x > 3$ sorulursa: $A = (-2, 2)$, $B = (3, +\infty)$ → çözüm $A \cup B = (-2, 2) \cup (3, +\infty)$. Bu bir sistem değil, bağımsız iki koşulun birleşimidir.

 

 2. Çözüm Yöntemi

 

 Adımlar

 

1. Her eşitsizliği ayrı ayrı çöz.

2. Çözüm kümelerini sayı doğrusuna işle.

3. Ortak bölgeyi (kesişimi) belirle.

4. Uç noktaların dahil olup olmadığını ($\leq$, $<$) kontrol et.

 

 

📊 Görsel: Her eşitsizliği ayrı bir satırda sayı doğrusuna işle. Birinci satırda $A$ aralığını, ikinci satırda $B$ aralığını göster. İki satırda da dolu olan bölge $A \cap B$'dir — bu ortak bölge çözüm kümesidir. Uç noktalarda parantez türüne ($[$ veya $($) dikkat et.

 

 3. Örnekler

 

 Örnek 1 — İki İkinci Dereceden Eşitsizlik

 

$$\begin{cases} x^2 - 4 < 0 \\ x^2 - x - 6 \leq 0 \end{cases}$$

 

1. Eşitsizlik: $x^2 - 4 < 0$

 

$$(x-2)(x+2) < 0 \implies -2 < x < 2$$

 

$A = (-2,\ 2)$

 

2. Eşitsizlik: $x^2 - x - 6 \leq 0$

 

$$(x-3)(x+2) \leq 0 \implies -2 \leq x \leq 3$$

 

$B = [-2,\ 3]$

 

Kesişim: $A \cap B$

 

 

 📊Görsel: Sayı doğrusunda $A = (-2, 2)$ açık aralık (her iki uç boş daire), $B = [-2, 3]$ kapalı aralık (her iki uç dolu daire). Kesişim, her iki satırda da dolu olan $(-2, 2)$ bölgesidir.

 

$-2$: $A$'da dahil değil ($<$), $B$'de dahil ($\leq$) → kesişimde dahil değil.

$2$: $A$'da dahil değil ($<$), $B$'de dahil ($\leq$) → kesişimde dahil değil.

 

Çözüm kümesi: $(-2,\ 2)$

 

 

 

 Örnek 2 — İkinci Derece + Birinci Derece

 

$$\begin{cases} x^2 - 5x + 4 \leq 0 \\ 2x - 6 < 0 \end{cases}$$

 

1. Eşitsizlik: $x^2 - 5x + 4 \leq 0$

 

$$(x-1)(x-4) \leq 0 \implies 1 \leq x \leq 4$$

 

$A = [1,\ 4]$

 

2. Eşitsizlik: $2x - 6 < 0 \implies x < 3$

 

$B = (-\infty,\ 3)$

 

Kesişim:

 

$[1, 4] \cap (-\infty, 3) = [1,\ 3)$

 

Çözüm kümesi: $[1,\ 3)$

 

 

📊 Görsel: $A = [1, 4]$ dolu uçlu aralık; $B = (-\infty, 3)$ sağ ucu boş daire. Kesişim her iki satırda dolu olan $[1, 3)$ bölgesidir: sol uç $1$ dolu ($\leq$), sağ uç $3$ boş ($<$).

 

 

 Örnek 3 — İki Parçalı Aralıkların Kesişimi

 

$$\begin{cases} x^2 - 1 > 0 \\ x^2 - 9 > 0 \end{cases}$$

 

1. Eşitsizlik: $(x-1)(x+1) > 0$

 

$A = (-\infty,\ -1) \cup (1,\ +\infty)$

 

2. Eşitsizlik: $(x-3)(x+3) > 0$

 

$B = (-\infty,\ -3) \cup (3,\ +\infty)$

 

Kesişim: $A \cap B$ — her parçayı ayrı ayrı kesiştir:

 

$(-\infty, -1) \cap (-\infty, -3) = (-\infty, -3)$

 

$(1, +\infty) \cap (3, +\infty) = (3, +\infty)$

 

Çözüm kümesi: $(-\infty,\ -3) \cup (3,\ +\infty)$

 

 💡 $B \subseteq A$ olduğu fark edilirse ($B$'nin her elemanı zaten $A$'da) doğrudan $A \cap B = B$ sonucuna varılabilir — tek tek kesiştirmeye gerek kalmaz.

 

 Örnek 3b — Gerçekten Boş Küme

 

$$\begin{cases} x^2 - 4 < 0 \\ x^2 - 9 > 0 \end{cases}$$

 

1. Eşitsizlik: $(x-2)(x+2) < 0$

 

$A = (-2,\ 2)$

 

2. Eşitsizlik: $(x-3)(x+3) > 0$

 

$B = (-\infty,\ -3) \cup (3,\ +\infty)$

 

Kesişim: $A \cap B$

 

$(-2, 2) \cap (-\infty, -3) = \emptyset$ (çakışmıyor)

 

$(-2, 2) \cap (3, +\infty) = \emptyset$ (çakışmıyor)

 

Çözüm kümesi: $\emptyset$

 

 ⚠️ Sayı doğrusunda $A = (-2, 2)$ ile $B$'nin parçaları hiç örtüşmüyor. Bu durumda sistem çözümsüzdür.

 

 

 Örnek 4 — Üç Eşitsizlik Sistemi

 

$$\begin{cases} x^2 - 4x - 5 < 0 \\ x + 1 > 0 \\ x - 4 < 0 \end{cases}$$

 

1. Eşitsizlik: $(x-5)(x+1) < 0 \implies -1 < x < 5$

 

$A = (-1,\ 5)$

 

2. Eşitsizlik: $x > -1$

 

$B = (-1,\ +\infty)$

 

3. Eşitsizlik: $x < 4$

 

$C = (-\infty,\ 4)$

 

Kesişim: $A \cap B \cap C$

 

$(-1, 5) \cap (-1, +\infty) = (-1, 5)$

 

$(-1, 5) \cap (-\infty, 4) = (-1, 4)$

 

Çözüm kümesi: $(-1,\ 4)$

 

 4. Uç Nokta Kontrolü: Özet Kural

 

Kesişimde bir uç noktanın dahil olması için her iki çözüm kümesinde de dahil olması gerekir:

 

 $A$'da 

 $B$'de 

 Kesişimde 

 Dahil $[\cdot]$ 

 Dahil $[\cdot]$ 

  Dahil 

 Dahil $[\cdot]$ 

 Dahil değil $(\cdot)$ 

  Dahil değil 

 Dahil değil $(\cdot)$ 

 Dahil $[\cdot]$ 

  Dahil değil 

 Dahil değil $(\cdot)$ 

 Dahil değil $(\cdot)$ 

  Dahil değil 

 

 

 

 5. Ünite Özeti

 

Bu noktaya kadar öğrenilen tüm teknikler:

 

 Konu 

 Temel Yöntem 

 İki bilinmeyenli denklem sistemleri 

 Yerine koyma 

 İkinci dereceden eşitsizlikler 

 İşaret tablosu, diskriminant 

 Çarpım içeren eşitsizlikler 

 İşaret tablosu 

 Bölüm içeren eşitsizlikler 

 İşaret tablosu + payda sıfırı dışarıda 

 Mutlak değer içeren eşitsizlikler 

 Kural dönüşümü / parçalı yöntem 

 f(x) < g(x) 

 Farkı sola taşı, işaret tablosu 

 Grafiği verilen eşitsizlikler 

 Grafik okuma 

 Eşitsizlik sistemleri 

 Her birini çöz, kesişim al 

 

 

Alıştırma Soruları

Bu konuyu ne kadar öğrendiğini test et!