1. KÜMELERDE TEMEL KAVRAMLAR
TEMEL KAVRAMLAR VE YAKLAŞIM
Küme Nedir?
Küme, ortak bir özelliğe sahip, belirli ve birbirinden farklı nesnelerin oluşturduğu topluluktur. Bu nesnelere eleman denir.
Bir topluluğun küme olabilmesi için:
- Elemanlar belirli olmalı (ne olduğu açıkça belli)
- Elemanlar birbirinden farklı olmalı (tekrar eden eleman yok)
- Elemanlar ayırt edilebilir olmalı (hangi nesnenin kümeye ait olduğu kesin)
KÜME GÖSTERİMLERİ
Gösterim | Adı | Örnek |
Liste Yöntemi | Elemanları süslü parantez içinde yazma | $A = \{1, 2, 3, 4\}$ |
Ortak Özellik | Elemanların özelliğini belirtme | $A = \{x \mid x \in \mathbb{N}, x < 5\}$ |
Venn Şeması | Şekil ile gösterme | Daire içine elemanları yazma |
Liste (Eleman) Yöntemi
Kümenin tüm elemanları süslü parantez içinde virgülle ayrılarak yazılır.
Örnekler:
- $A = \{a, b, c\}$
- $B = \{1, 2, 3, 4, 5\}$
- $C = \{\text{Pazartesi, Salı, Çarşamba}\}$
🎯 Püf Noktası: Elemanların sırası önemli değildir. $\{1, 2, 3\} = \{3, 1, 2\}$
Ortak Özellik (Şart) Yöntemi
Elemanların sahip olduğu ortak özellik belirtilir.
Gösterim: $A = \{x \mid \text{koşul}\}$ veya $A = \{x : \text{koşul}\}$
Örnekler:
- $A = \{x \mid x \in \mathbb{Z}, -2 \leq x < 3\} = \{-2, -1, 0, 1, 2\}$
- $B = \{x \mid x \in \mathbb{N}, x^2 < 10\} = \{1, 2, 3\}$
- $C = \{2n \mid n \in \mathbb{N}, n \leq 5\} = \{2, 4, 6, 8, 10\}$
Venn Şeması
Kümeler kapalı eğriler (genellikle daire veya elips) içinde gösterilir.

ELEMAN KAVRAMI
Tanım
Bir kümenin içindeki her bir nesneye eleman denir.
Semboller
Sembol | Anlamı | Örnek |
$\in$ | elemandır | $3 \in \{1, 2, 3\}$ |
$\notin$ | eleman değildir | $5 \notin \{1, 2, 3\}$ |
Örnek 1: Eleman Belirleme (⭐)
Soru: $A = \{1, 3, 5, 7, 9\}$ kümesi için aşağıdakileri belirleyiniz:
- $3 \text{ \_\_\_ } A$
- $4 \text{ \_\_\_ } A$
- $9 \text{ \_\_\_ } A$
Çözüm:
Eleman | Kümede var mı? | Sonuç |
3 | Evet | $3 \in A$ |
4 | Hayır | $4 \notin A$ |
9 | Evet | $9 \in A$ |
Cevap: $3 \in A$, $4 \notin A$, $9 \in A$ ⭐
ÖZEL KÜMELER
1. Boş Küme (∅)
Hiçbir elemanı olmayan kümeye boş küme denir.
Gösterim: $\emptyset$ veya $\{\}$
Örnekler:
- $A = \{x \mid x \in \mathbb{N}, x < 0\} = \emptyset$ (Negatif doğal sayı yok)
- $B = \{x \mid x^2 = -1, x \in \mathbb{R}\} = \emptyset$ (Karesi negatif olan gerçek sayı yok)
Özellikler:
Özellik | Açıklama |
$n(\emptyset) = 0$ | Eleman sayısı sıfırdır |
$\emptyset \subseteq A$ | Her kümenin alt kümesidir |
$\emptyset \neq \{\emptyset\}$ | Boş küme ile boş kümeyi içeren küme farklıdır |
2. Evrensel Küme (E)
Bir problemde ele alınan tüm elemanları içeren kümeye evrensel küme denir.
Gösterim: $E$ veya $U$

Örnek: $E = \{1, 2, 3, 4, 5, 6, 7\}$ evrensel kümesinde $A = \{1, 2, 3\}$ bir alt kümedir.
ALT KÜME
Tanım
$A$ kümesinin her elemanı aynı zamanda $B$ kümesinin de elemanı ise, $A$ kümesine $B$ kümesinin alt kümesi denir.
Gösterim: $A \subseteq B$ veya $A \subset B$
$$A \subseteq B \Leftrightarrow (\forall x)(x \in A \Rightarrow x \in B)$$
Semboller
Sembol | Anlamı |
$A \subseteq B$ | A, B'nin alt kümesidir (A = B olabilir) |
$A \subset B$ | A, B'nin özalt kümesidir (A ≠ B) |
$A \not\subseteq B$ | A, B'nin alt kümesi değildir |
Örnek 2: Alt Küme Belirleme (⭐)
Soru: $A = \{1, 2\}$ ve $B = \{1, 2, 3, 4\}$ için $A \subseteq B$ midir?
Çözüm:
A'nın elemanı | B'de var mı? |
1 | Evet ✓ |
2 | Evet ✓ |
A'nın tüm elemanları B'de bulunduğundan: $A \subseteq B$ ✓
Cevap: Evet, $A \subseteq B$ ⭐
Alt Küme Özellikleri
Özellik | Açıklama |
$A \subseteq A$ | Her küme kendisinin alt kümesidir |
$\emptyset \subseteq A$ | Boş küme her kümenin alt kümesidir |
$A \subseteq B$ ve $B \subseteq A$ ise $A = B$ | Alt küme eşitliği |
$A \subseteq B$ ve $B \subseteq C$ ise $A \subseteq C$ | Geçişlilik |
ÖZALT KÜME
Tanım
$A \subseteq B$ ve $A \neq B$ ise $A$ kümesine $B$'nin özalt kümesi denir.
Gösterim: $A \subset B$
Örnek:
- $\{1, 2\} \subset \{1, 2, 3\}$ ✓ (özalt küme)
- $\{1, 2, 3\} \subset \{1, 2, 3\}$ ✗ (eşit olduğu için özalt küme değil)
EŞİT KÜMELER
Tanım
İki küme aynı elemanlara sahipse bu kümelere eşit kümeler denir.
$$A = B \Leftrightarrow A \subseteq B \text{ ve } B \subseteq A$$
Örnekler:
- $\{1, 2, 3\} = \{3, 2, 1\}$ ✓ (sıra önemli değil)
- $\{a, a, b\} = \{a, b\}$ ✓ (tekrar eden eleman bir kez sayılır)
DENK KÜMELER
Tanım
İki kümenin eleman sayıları eşitse bu kümelere denk kümeler denir.
Gösterim: $A \sim B$ veya $n(A) = n(B)$
Örnek:
- $A = \{1, 2, 3\}$ ve $B = \{a, b, c\}$
- $n(A) = 3$, $n(B) = 3$ → $A \sim B$ ✓
🎯 Püf Noktası: Eşit kümeler her zaman denktir, ancak denk kümeler her zaman eşit değildir!
AYRIK KÜMELER
Tanım
İki kümenin ortak elemanı yoksa bu kümelere ayrık kümeler denir.
$$A \cap B = \emptyset$$

KÜMENİN ELEMAN SAYISI
Tanım
Bir kümedeki eleman sayısına kümenin kardinalitesi denir.
Gösterim: $n(A)$ veya $|A|$ veya $s(A)$
Örnekler:
- $A = \{1, 2, 3, 4\}$ → $n(A) = 4$
- $B = \{a, b\}$ → $n(B) = 2$
- $\emptyset$ → $n(\emptyset) = 0$
ALT KÜME SAYISI
Formüller
Küme | Formül | Açıklama |
Alt küme sayısı | $2^{n(A)}$ | Boş küme ve kendisi dahil |
Özalt küme sayısı | $2^{n(A)} - 1$ | Kendisi hariç |
Elemanlı alt küme | $2^{n(A)} - 1$ | Boş küme hariç |
r elemanlı alt küme | $\binom{n}{r} = \frac{n!}{r!(n-r)!}$ | Kombinasyon |
Örnek 3: Alt Küme Sayısı (⭐⭐)
Soru: $A = \{a, b, c\}$ kümesinin kaç tane alt kümesi vardır? Özalt küme sayısı kaçtır?
Çözüm:
Adım 1: Eleman sayısını bul
$$n(A) = 3$$
Adım 2: Alt küme sayısı
$$\text{Alt küme sayısı} = 2^{n(A)} = 2^3 = 8$$
Adım 3: Alt kümeleri listele
Eleman Sayısı | Alt Kümeler
0 elemanlı | $\emptyset$ |
1 elemanlı | $\{a\}, \{b\}, \{c\}$ |
2 elemanlı | $\{a,b\}, \{a,c\}, \{b,c\}$ |
3 elemanlı | $\{a,b,c\}$ |
Adım 4: Özalt küme sayısı
$$\text{Özalt küme sayısı} = 2^3 - 1 = 7$$
Cevap: Alt küme: 8, Özalt küme: 7 ⭐⭐
Örnek 4: Belirli Elemanlı Alt Küme (⭐⭐)
Soru: $A = \{1, 2, 3, 4, 5\}$ kümesinin 2 elemanlı kaç alt kümesi vardır?
Çözüm:
$$\binom{5}{2} = \frac{5!}{2! \cdot 3!} = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = 10$$
Cevap: 10 tane ⭐⭐
KÜVVETİ KÜMESİ
Tanım
Bir kümenin tüm alt kümelerinin oluşturduğu kümeye kuvvet kümesi denir.
Gösterim: $P(A)$ veya $2^A$
Örnek: $A = \{1, 2\}$
$$P(A) = \{\emptyset, \{1\}, \{2\}, \{1, 2\}\}$$
$$n(P(A)) = 2^2 = 4$$
ORTA SEVİYE (⭐⭐)
Örnek 5: Ortak Özellik Yöntemi (⭐⭐)
Soru: $A = \{x \mid x \in \mathbb{Z}, -3 < x \leq 2\}$ kümesinin elemanlarını liste yöntemiyle yazınız ve eleman sayısını bulunuz.
Çözüm:
Adım 1: Koşulu analiz et
- $x \in \mathbb{Z}$: x tam sayı
- $-3 < x$: x, -3'ten büyük (-3 dahil değil)
- $x \leq 2$: x, 2'den küçük veya eşit (2 dahil)
Adım 2: Elemanları belirle
$$-3 < x \leq 2 \text{ koşulunu sağlayan tam sayılar:}$$
$$x \in \{-2, -1, 0, 1, 2\}$$
Adım 3: Sonuç
$$A = \{-2, -1, 0, 1, 2\}$$
$$n(A) = 5$$
Cevap: $A = \{-2, -1, 0, 1, 2\}$, $n(A) = 5$ ⭐⭐
Örnek 6: Alt Küme İlişkisi (⭐⭐)
Soru: $A = \{1, 2, 3\}$, $B = \{1, 2, 3, 4, 5\}$, $C = \{2, 3\}$ için alt küme ilişkilerini belirleyiniz.
Çözüm:
İlişki | Kontrol | Sonuç |
$C \subseteq A$ | 2 ∈ A ✓, 3 ∈ A ✓ | Doğru ✓ |
$C \subseteq B$ | 2 ∈ B ✓, 3 ∈ B ✓ | Doğru ✓ |
$A \subseteq B$ | 1 ∈ B ✓, 2 ∈ B ✓, 3 ∈ B ✓ | Doğru ✓ |
$C \subset A$ | C ⊆ A ve C ≠ A | Doğru ✓ |
$A \subset B$ | A ⊆ B ve A ≠ B | Doğru ✓ |
Cevap: $C \subset A \subset B$ (Geçişlilik) ⭐⭐
ZOR SEVİYE (⭐⭐⭐)
Örnek 7: Alt Küme Sayısı Problemi (⭐⭐⭐)
Soru: $A$ kümesinin alt küme sayısı, özalt küme sayısının 2 katından 30 eksiktir. Buna göre $n(A)$ kaçtır?
Çözüm:
Adım 1: Değişkenleri tanımla
- $n(A) = n$ olsun
- Alt küme sayısı = $2^n$
- Özalt küme sayısı = $2^n - 1$
Adım 2: Denklemi kur
$$2^n = 2(2^n - 1) - 30$$
Adım 3: Denklemi çöz
$$2^n = 2 \cdot 2^n - 2 - 30$$
$$2^n = 2^{n+1} - 32$$
$$2^{n+1} - 2^n = 32$$
$$2^n(2 - 1) = 32$$
$$2^n = 32$$
$$2^n = 2^5$$
$$n = 5$$
✓ Kontrol:
- Alt küme sayısı = $2^5 = 32$
- Özalt küme sayısı = $32 - 1 = 31$
- $2 \times 31 - 30 = 62 - 30 = 32$ ✓
Cevap: $n(A) = 5$ ⭐⭐⭐
Örnek 8: Eşit Kümeler (⭐⭐⭐)
Soru: $A = \{1, 2, a+b\}$ ve $B = \{1, 2, 5\}$ kümeleri eşit olduğuna göre $a + b$ kaçtır?
Çözüm:
$A = B$ olması için aynı elemanlara sahip olmalılar.
$A$'nın elemanları: $1, 2, a+b$
$B$'nin elemanları: $1, 2, 5$
Elemanlar eşleşmeli:
- $1 = 1$ ✓
- $2 = 2$ ✓
- $a + b = 5$
Cevap: $a + b = 5$ ⭐⭐⭐
ÖZET TABLO
Kavram | Sembol | Açıklama |
Küme | $A, B, C...$ | Elemanların topluluğu |
Eleman | $\in, \notin$ | Kümeye ait olma |
Boş küme | $\emptyset$ | Elemanı olmayan küme |
Evrensel küme | $E$ | Tüm elemanları içeren küme |
Alt küme | $\subseteq$ | Tüm elemanları içerme |
Özalt küme | $\subset$ | Eşit olmayan alt küme |
Eşit kümeler | $=$ | Aynı elemanlara sahip |
Denk kümeler | $\sim$ | Aynı eleman sayısına sahip |
Ayrık kümeler | $A \cap B = \emptyset$ | Ortak elemanı olmayan |
Eleman sayısı | $n(A)$ | Kümedeki eleman sayısı |
Alt küme sayısı | $2^n$ | Toplam alt küme |
Kuvvet kümesi | $P(A)$ | Tüm alt kümelerin kümesi |
BAŞARI KILIT: Küme kavramlarını iyi anla, semboller arasındaki farkı bil ($\in$ ve $\subseteq$ farklı!), alt küme sayısı formülünü ezberle! 🎯🚀
Alıştırma Soruları
Bu konuyu ne kadar öğrendiğini test et!